Công Cha Như Núi Thái Sơn...

Thái Sơn, nghĩa đen là núi lớn nhất, tượng trưng cho vai trò của người cha ruột.  Nhạc Sơn là một quả núi nhỏ, tượng trưng cho người cha chồng hoặc cha vợ.  Người xưa dùng quả núi để tượng trưng cho đức tánh của người cha, bởi vì sườn núi là nơi người dân tìm đến để trốn tránh những thiên tai như giông bão và lũ lụt.

Bảo vệ con là thiên mệnh của người cha, cũng như dung dưỡng là đức tánh của người mẹ.  "Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra", ví tình thương của người mẹ như nước, vì nước là một loại khí nuôi vạn vật mà không bao giờ kể công.  Cái gì nuôi mình thì ở bên trong thân mình, còn cái gì bảo bọc thì ở bên ngoài thân mình.  Trong văn hóa con người, người mẹ lúc nào cũng ở cạnh con, nhưng người cha thường phải đi xa.  Trong truyền thuyết Âu Cơ và Lạc Long Quân, mẹ Âu Cơ ở lại trông nom dòng con Lạc Việt, còn cha Lạc Long Quân thì về biển và bảo các con rằng khi cần thì gọi.  Khi đất nước loạn lạc, ông trở về giúp con cháu dưới dạng Kim Quy, như trong chuyện Mỵ Nương và An Dương Vương hay Lê Lợi.  

Trong đời sống hằng ngày, người cha cần phải đi làm xa, đi buôn bán, đi lính, v.v. Họ làm những việc nguy hiểm cho cả thể xác lẫn tinh thần.  Tuổi thọ của người đàn ông ngày xưa ngắn hơn của đàn bà nhiều.  Đâu có bao nhiêu người đi lính hay đi học tập cải tạo mà tinh thần còn nguyên vẹn.  Trong thời hoạn nạn, người phụ nữ khổ một, thì người nam khổ nhiều hơn không thể kể.  

Tiếc thay, văn hóa thời nay không trân quý công lao của người nam mà ngược lại, gán cho họ nhiều danh tiếng xấu.  Người thời nay cho rằng chế độ đa thê (polygamy) ngày xưa là xấu, là ý thức trọng nam khinh nữ. Nhưng có bao nhiêu người ngày xưa theo hệ đa thê đâu.  Chỉ có những người có tài sản lớn mới theo đa thê, vì thời xưa cần đa thê để sinh con đẻ cái nhiều, để có người lao động.  Sinh con được bao nhiêu thì nhờ được bấy nhiêu.  Toàn cầu đều có quy chế đa thê cả, chớ đâu có phải chỉ có người Việt mới có quy chế này, mà cho là đàn ông Việt xấu!  Ngày nay, xã hội không cần sinh con nữa, nên có phong trào "vô thê" không cưới vợ hay sinh con.  Nhu cầu của con người tạo ra thể chế xã hội, chớ đâu phải vì đàn ông thích có nhiều vợ.    

Người thời nay lên án phụ hệ (patriarchy) cho rằng đàn ông tạo ra thể chế này để đàn áp phụ nữ.  Sai bét! Kinh tế canh nông tất nhiên cần phụ hệ để quy tụ sức đàn ông trong đại gia đình nhằm khai thác đất đai.  Nhưng trong thể chế phụ hệ vẫn có mẫu hệ rất mạnh mà không mấy ai nói đến.  Người quyền lực nhất trong gia đình thường là bà mẹ chồng.  Bà là nội tướng nắm quyền hạn và điều khiển các mối quan hệ sau lưng, nhất là các phụ nữ trong gia tộc chồng, và dòng họ của bà.  Thậm chí, người phụ nữ nắm cả vận mệnh của quốc gia.   Huyền Trân Công Chúa được gã làm vợ thứ cho vua Chiêm Thành, nhưng vai trò thực sự của bà là đại sứ của nước Đại Việt, giữ hòa bình giữa hai quốc gia.  Ngay như việc "nội trợ" của người mẹ trong gia đình cũng không hề là chuyện nhỏ.  Cái bếp là nơi tổng tham mưu của gia đình; biết bao nhiêu chuyện sắp xếp đời sống to nhỏ cho con cái và gia đình xảy ra tại đó, qua tay người mẹ.  Thậm chí những chức tước của vua chúa, và sự nghiệp làm ăn của mấy ông lớn cũng qua sự sắp xếp của các người phụ nữ sau lưng.  Thử hỏi ngày nay, trong gia đình, giữa cha và mẹ, ai có quyền thế và ảnh hưởng mạnh hơn?  Tôi tin chắc rằng đa số sẽ nói rằng thế lực của người mẹ mạnh hơn cha.  Sức mạnh của phụ hệ và mẫu hệ cần sự tương tác với nhau để vững mạnh.  Một bên là bề dọc, một bên là bề ngang, tạo thành một mô hình tôn ti trật tự vững mạnh cho gia đình và xã hội, chớ không phải để công kích lẫn nhau.  Trọng nam khinh nữ hay ngược lại là tệ nạn xã hội không phải bản chất văn hóa của người Việt từ xưa đến nay.

Thân phận của người đàn ông xưa nay vốn khá mỏng manh.  Họ chỉ biết kiếm tiền để nuôi gia đình và đi làm cu li cho xã hội.  Trong thời chiến, mạng của người đàn ông là con thiêu thân nơi sa trường.  "Sa trường" nghĩa đen là bãi cát vì chiến trường là nơi mạng người rẽ như hột cát.  Cho tới nay, chiến trận vẫn là công sở của đàn ông.  Bao nhiêu việc nặng và nguy hiểm như xây cất cũng nhờ đàn ông hết.  Khi người đàn ông không có việc làm hoặc không được xã hội tôn trọng, anh ta dễ bị vợ con khinh bỉ.  Thậm chí làm cha trong nhà cũng không được.  Cất tiếng la hét hay đánh đòn con cái thì sợ đi tù.  Con cái sợ cảnh sát chứ nhiều khi lại không sợ cha. Chồng không đáp ứng được nhu cầu tài chính và tinh thần của vợ thì dễ bị vợ khinh.  Đại đa số ly dị tại Mỹ là do người phụ nữ khởi xuất vì họ không thỏa mãn.  

Biết bao nhiêu người đàn ông ngày nay chán nản với cuộc đời.  Khi thối chí họ dễ bỏ cuộc và không dấng thân với gia đình và con cái nữa.  Họ sẽ bị phá sản tinh thần và rơi theo nghiện ngập, xa đọa. Con cái của họ sẽ bị thiệt thòi.  Ngọn núi Thái Sơn bị biến mất, và con cái họ phải đi tìm lại.  

Trong bộ phim nổi tiếng Star Wars, cốt truyện kể về một đứa bé tên Luke Skywalker đi tìm cha.  Ông bố là người tài giỏi, có đức độ cao, nhưng đã bị lôi cuốn vào phe ác và trở thành người máy mang tên Darth Vader.   Khi Luke lớn lên, đi kháng chiến đánh phe tà thì đụng trận với Darth Vader.  Darth Vader hạ bệ Luke trong trận đó và cho Luke biết rằng ông là cha của Luke.  Luke không chấp nhận được sự thật này và bỏ cuộc, không còn chiến đấu nữa.  Nhưng sau khi Darth Vader bị thương, Luke đã trở lại để cứu ông ấy.  Ông Darth Vader lúc đó bảo Luke gỡ mặt nạ người máy của ông ra để ông nhìn thấy Luke bằng mắt người.  Đây là giây phút linh thiêng mà Luke tìm lại được người cha chân thật của mình, và ông Darth Vader cũng đã tìm lại con người chân chính của mình.  Bộ phim nổi tiếng này nói lên một chân lý: muốn hiểu lòng cha, chúng ta phải đi tìm kiếm. Đạo đức của người cha không bộc lộ rõ ràng như người mẹ.   Tình cha nhiều khi oái ăm, quái gở, làm con người phải nghiệm sâu mới thấy rõ. Ngọn núi Thái Sơn đôi khi xa vời mù mịt, nhưng đó là nơi thiên mệnh của người con đang đợi chờ.  Chúng ta mang họ cha ta để không quên rằng cha là gốc gác.  Nhưng cứu cánh của đời ta không phải là ở bên mẹ suốt đời, mà phải ra đi và tìm đến một đại nghĩa.  Đó là núi Thái Sơn, nơi người cha đang chờ đợi ta trở về.

Happy Father's Day!